Waar komen de kleine letters vandaan? –
De principes van het tot stand komen van tekens
In het vorige hoofdstuk werd het verschil tussen raster- en vectorgrafieken uitgebreid behandeld. In dit hoofdstuk zal op dezelfde wijze het totstandkomen van (letter)tekens besproken worden.
Calamus maakt er net als andere Desktop Publishing-systemen aanspraak op, tekst in een hoge kwaliteit weer te kunnen geven. De gebruiker moet daarbij het document op het beeldscherm, indien mogelijk, precies z¢ zien, zoals het later zal worden gedrukt. Helaas is dat meestal niet zo eenvoudig als het klinkt. Omdat de Atari-(klein)beelschermen namelijk een resolutie van 640 x 400 punten op een vlak van ca. 21 x 12,7 cm hebben, en de laserprinter op hetzelfde oppervlak 2480 x 1500 punten heeft, stemt de resolutie (de fijnheid van het raster) van het beeldscherm en de printer niet overeen. Zou de op het beeldscherm afgebeelde rastergrafiek in schaal 1 : 1 naar de printer overgebracht worden, dan zou het drukbeeld ca. 15 maal grover zijn (gesteld dat de printer dit zou kunnen verwerken). Op de fotozetter is het resultaat nog slechter. Dat komt omdat de pixels op het beeldscherm wezenlijk groter zijn dan die van de laserprinter. Bij de fotozetmachines is dat verschil nog groter.
De resolutie van het beeldscherm is dus aanmerkelijk kleiner dan de resolutie van de printer. De letters, die in wezen niets anders zijn dan kleine grafieken, worden daardoor op verschillende apparaten in verschillende resoluties weergegeven. Hier speelt nu precies datgene wat we in het voorgaande hoofdstuk over raster- en vectorgrafieken gezegd hebben: rastergrafieken laten zich moeilijk vergroten of verkleinen. Er ontstaan daardoor lelijke rasters en afrondingsfouten (zie hoofdstuk 4.3). Wil men dus met de (snelle) rasterfonts werken, dan zou men voor iedere lettersoort en iedere denkbare resolutie een rasterfont nodig hebben, dus een opgeslagen rastergrafiek voor alle mogelijke karakters.
Dit vereist natuurlijk een enorm groot geheugen. Zo heeft een 1,2 cm hoge tekst voor een laserprinter bij optimale kwaliteit ca. 300 Kb geheugen nodig. Wil men nu veel fonts in zoveel mogelijk formaten ter beschikking hebben, dan komt men met rasterfonts al snel niet meer verder.
Het alternatief ligt voor de hand: als de karakters niet meer als pixels, maar als objecten, die uit lijnen en curven bestaan, opgeslagen worden, zijn ze net als vectorgrafieken naar believen te vergroten. Bovendien kunnen deze vectorfonts in tegenstelling tot hun collega's uit de rasterwereld naar wens gedraaid worden. Helaas hebben deze vectorgrafieken ook weer hetzelfde nadeel: de berekening van een vectorfont-letter vergt beduidend meer tijd dan die van een rasterfont-letter. De in de Atari ST ingebouwde microprocessor 68000 is weliswaar al één van de snelste soorten, maar meer dan 20 tot 30 tekens per seconde kan hij niet aan. Hier helpt weer het in het vorige hoofdstuk besproken Cache-geheugen, dat een eenmal uit een vectorgrafiek berekende rastergrafiek tussentijds opslaat en snel ter beschikking stelt. Bij de verwerking van een karakter wordt eerst in het Cache-geheugen gekeken, of daar een reeds aangemaakte rastergrafiek beschikkbaar is. Is dat het geval, dan wordt deze beschikbare rastergrafiek overgenomen. Is dit niet het geval, dan wordt uit de aanwezige vectorinformatie de rastergrafiek berekend en in het Cache-geheugen overgenomen.
Belangrijk (en één van de nieuwe concepten van Calamus) is hierbij, dat voor ALLE uitvoerapparaten (beeldscherm, printer en fotozetter) DEZELFDE vectorfonts worden gebruikt. Dat klinkt logisch, maar dat is het echter geenzins. Traditionele DTP-programma's gebruiken namelijk voor het beelscherm en matrixprinter rasterfonts, terwijl de laserprinter en fotozetter met vectorfonts werken. Deze vectorfonts zijn niet in de computer, maar in de printer of fotozetter opgeslagen. Omdat de fonts niet tot in detail gestandaardiseerd zijn, kan dat bij het eindresultaat tot verschillen leiden tussen de weergave op het beeldscherm en het resultaat op de printer of fotozetter.
De reden hiervoor is dat bij het werken op het beeldscherm de letters vaker gegenereerd moeten worden dan bij het printen. Bovendien waren voorheen de computers nog niet snel genoeg om met direct berekende vectorfonts te kunnen werken. Daarbij komt nog, dat bij gebruik van hoge resolutie apparaten de data-overdracht langs de normale weg te lang zou duren: een complete DIN A4-pagina via de Centronics-uitgang naar de fotobelichter sturen, zou bij 2540 x 2540 dpi (1000 lijnen per centimeter) 3 tot 30 uur duren.
Daarom worden teksten en grafieken van het document in een
zogenaamde pagina-beschrijvingstaal
verpakt. In principe is dat
een programmeertaal, waarin alle verschillende tekst-attributen
beschreven worden. Zoals u tegen het DTP-systeem zegt: schrijf de
tekst A met font B in de grootte C, vet en dubbel onderstreept op de
positie D
, zo zegt de computer precies hetzelfde bij de aansturing
van de printer. Hoe de printer (of fotozetter) dan daaruit een
rastergrafiek maakt, is voor de DTP-computer niet van belang. De
printer of fotozetter beschikt bij deze handeling over een eigen
font-set, waarvan de fonts dan natuurlijk als vectorfonts aanwezig
zijn. Dit betekent dan ook, dat daar tevens een aparte computer, de
zogenaamde Raster Image Processor
, of kortweg een RIP, aanwezig
moet zijn. Zoals hierboven al uitgelegd, is het begrijpelijk, dat de
RIP meestal krachtiger moet zijn dan de DTP-computer, in het bijzonder
bij hoge resolutie fotozetter. Prestatie heeft echter zijn prijs. De
kosten van een RIP kunnen de aanschafprijs van een DTP-systeem
overschrijden.
De meest gebruikte pagina-beschrijvingstaal voor
Desktop-Publishing-systemen heet PostScript
en vele
laserprinters en fotozetters worden met een PostScript-RIP geleverd.
Helaas is er voor de computer met een geringer prestatieniveau geen
snelle beeldscherm-PostScript-versie, zodat daar nog steeds
rasterfonts gebruikt moeten worden.
De nieuwe weg, die Calamus ingeslagen is, werkt geheel zonder RIP.
In plaats daarvan gebruikt Calamus het principe van de sogenaamde
Soft-Ripping¾
, waarbij alle gebruikte fonts in elke resolutie
en grootte in de DTP-computer gegenereerd worden. Alleen zo kan het
principe van WYSISYG daadwerkelijk verwezenlijkt worden. De
verschillen tussen twee verschillende font-versies kunnen hierbij niet
meer optreden. Daarnaast maakt de hardware van de Atari-computers een
snelle data-overdracht (via de DMA-poort) mogelijk, zodat ook de 75
Mb, die een DIN A4-pagina als rastergrafiek bij 2540 x 2540 dpi nodig
heeft, relatief snel overgedragen kunnen worden. Intern gebruikt
Calamus dus ook een pagina-beschrijvingstaal, maar naar buiten is deze
soort van communicatie helemaal niet nodig, want Calamus kan alle
printers en fotozeters op het meest elementaire niveau aansturen.
Natuurlijk kunnen Calamus-documenten ook op apparaten met RIP's uitgedraaid worden, deze worden dan echter niet voor de tekst-voorbereiding gebruikt, maar dienen er slechts voor de door Calamus aangeleverde kant en klare grafiek-informatie uit te draaien.
Mit optional erhältlichen Treibern und Modulen haben Sie die
Möglichkeit, Calamus-softgeripte Seiten in einem
Postscript-Mantel
auszugeben (PS-Druckertreiber) oder sogar
objektorientierte Postscript-Dateien zu schreiben (Bridge
Vollversion), die anschließend mit anderen Programmen weiter be- oder
verarbeitet werden können.